Historia Lubania
Na Pogórzu Izerskim, w malowniczej dolinie Kwisy leży Lubań.
O charakterze tego miasta zdecydoeało bardzo korzystne położenie geograficzne.Tutaj usytuowane były ważne szlaki komunikacyjne i handlowe prowadzące ze Śląska do Czech oraz z Rusi di Miśni"Via Regia"(Droga Królewska).
Prawa miejskie Lubań otrzymał w pierwszej połowie XIIIw. za panowania króla Czech Ottokara I.Dzięki temu, że miasto było położone przy aznym szlaku handlowym, nastąpił jego szybki rozwój gospodarczy.O wysokiej stopie życiowej mieszkańców świadczy fakt, że w 1273r mieszczanie fundują męski klasztor franciszkanów.Posiadanie klasztoru w mieście w owym czasie podnosiło rangę i prestiż mieszkańców.Duże znaczenie w tamtym czasie osiągnęło tkactwo płócienne, które zaszczepili na ziemi lubańskiej licznie przybywający do Łóżyc Flamandowie.
W 1318r za panowania margrabiego brandenburskiego Waldemara miasto zostało umocnione kamiennymi, podwójnymi murami,wieżami,basztami i fosami z wodą.Wraz z murami powstały cztery bramy wjazdowe; Brama Bracka, Zgorzelecka, Nowogrodziecka, Mikołajska.Przy bramach postawiono baszty. Miały onne swoje nazwy od cechów, których miały bronić.I tak była: Baszta Piekarzy, Baszta Szewców itp.Trzymano tam broń i pancerze.
Po śmierci Waldemara w 1319r ziemia zgorzelecka i Lubań przeszedł w ręce Henryka I Jaworskiego.Za jego panowania miasto przeżywało intensywny rozwój.
Książe nadał wiele korzystnych przywilejów: nadał miastu prawo targu solnego,prawo mili zapowiedniej tzn.że obrębie jednej mili od miasta nikt nie miał prawa warzyć piwa,piec i zabijać bydła oraz trzody, również w obrębie miasta nie mógł mieszkać żaden rzemieślnik, który wykonywałby nowe przedmioty.Ważnym przywilejem było prawo składu, które wymuszało na przejeżdżających kupcach wystawiwiania swoich towarów na sprzedaż.
Henryk Jaworski ugruntowa pozycję miasta jako centrum regionu ztwierdzając prawo posiadanie śądownictwa wyższego, który obejmował czterdzieści okolicznych wsi.
Za panowania księcia Henryka miestu zostaje nadany herb,a wiąże się z tym legenda.
W 1344r pod murami Lubania stanął z wojskiem samozwaniec podający się za zmarłego Waldemara Askańskiego. Mieszczanie pozamykali bramy i dzielnie bronili miasta.Kiedy fałszywy Waldemar dowiedział się, że książe Henryk jedzie z odsieczą wycofał swoje wojska. Rada miejska i mieszczanie wyszli aby powitać nadjeżającego władcę, wręczjąc mu klucze do miasta.W podziękowaniu za lojalność Henryk z Jawora nadzał miastu herb, a w nim dwa krzyżujące się klucze. Do dziś w herbie miasta widnieją dwa klucze na czerwono-czarnej tarczy.
Lubań rozwijał się, kwitł handel i wymiana towarów.Kupcy wędrowali z miasta do miasta. Wzmożony ruch handlowy przyciągał rozbójników i rabusiów, którzy napadali i rabowli podróżujących kupców i mieszczan.W celu wspólnej ochrony i oczyszczenia terenu z grasujących band Lubań i pięć sąsiednich miast;Żytawa, żgorzelec,Lubij, Budziszyn, Kamieniec 6 sierpnia 1346r utworzyły Związek Sześciu Miast Łużyckich.Związek reaktywowano w 1991r.
XV wiek to czas wojen husyckich.
Lubań ucierpiał od husytów najbardziej ze wszyskich sąsiednich miast.Podczas dwóch najazdów w 1427 i 1431r husyci doszczętnie zniszczyli i spalili miasto.Następne lata nie były pomyślne dla miasta.Pożary i epidemie dziesiątkowały ludność.
W kolejnych stuleciach nastąpił rozkwit Lubania. Rozwijał się i rozrastał nabywając szereg okolicznych wsi.
Mieszkańcy wnieśli okazały, Renesansowy Ratusz (1539-1543) orza m.in. Dom Solny (zachowany do dziś).
Handel, rękodzieło i piwowarstwo doprowadziło Lubań do dobrobytu i powszechnego uznania.Dla ożywienia handlu i rzemiosła zaczęto organizować jarmarki ośmio dniowe.
Obok rzemiosła i handlu browarnictwo i wyszynk piwa stanowiły dla mieszkańców znaczące żródło dochodów.
Lubańskie piwo cieszyło się dużą popularnością i było szeroko znane poza jego granicami.Podawano je we wrocławskiej piwnicy miejskiej jako "szczególnie ulubiony napój".
Następne stulecia to burzliwy wiek wojen: 30-to letniej(1618-48),północnej(1700-21), napoleońskiej(1803-15),które dosięgnęły również nasze miasto.
W 1815r Górne Łużyce zostają oderwane od Saksonii i Lubań staje się miastem pruskim.
XIX w przyniósł miastu dynamiczny rozwój.Zaczęły powstawać zakłady przemysłowe.
W 1845r mistrz murarski Albert Augustin założył w mieście przedsiębiorstwo ceramiczne specjalizujące się w produkcji czerwonej cegły licowej oraz detali architektonicznych z terakoty.Zwyrabianych cegieł wybudowany został m.in. Ratusz w Berlinie.
Tworzyły się pierwsze tkalnie mchaniczne, a miasto przekształciło się w wazny ośrodek przemysłu tekstylnego.
Szczególnie rozwinęła się produkcja chusteczek, które znajdowały odbiór na całym świecie.Wówczas produkowano ich miliony tygodniowo, a slogan reklamowy "Lubań uciera nosa całemu światu" nie był przesadą.
W 1865 roku miasto dostało połączenia z Węglińcem,Zgorzelcem i Jelenią Górą.
Trzy lata później powstał Główny Zakład Królewski naprawiający lokomotywy i wagony.Wraz z rozwojem przemysłu wzrosła liczba ludności i następuja duże zmiany przestrzenne.Parterowe domy mieszczańskie ustąpiły miejsca kamienicom czynszowym, a na terenie przedmieści powstały wille i budynki publiczne.
W drugiej połowie XIX w aby uzyskac przestrzeń niezbędną do rozbudowy miasta, rozebrano znaczną część XIII wiecznych murów obronnych miasta wraz z basztami i bramami.Wiele ulic zostało poszerzonych i wybrukowanych.
Podczas II wojny światowej w wyniku ciężkich walk o Lubań, prawie cały zostaję zniszczony.W 1945r na skutek zmaian granic miasto weszło w skład państwa polskiego.
W pierwszych latach powojennych Lubań jak iinne przyłączone tereny ośrodkiem wojskowej akcji osiedleńczej.
W związku z dużymi zniszczeniami,nieuregulowaną sytuacją prawną oraz typem społecznym repatrianci osiedlali się głównie na terenie powiatu lubańskiego, wybierając gospodarstwa wiejskie.Lubań pod koniec 1945r liczył około 800 Polaków.Zamieszkiwali tutaj również obywatele niemiecy(głównie rzemieślnicy z rodzinami).
Rozpoczyna się czas rozwoju i odbudowy. W drugiej połowie 1945r nastąpiło uruchomienie lubańskich Zakładów Taboru Kolejowego i Kopalni Bazaltu.
Rozwijały się handel i usługi,dostosowując swoją ofertę do charakteru miasta.Istniały prywatne sklepy często prowadzone przez byłych wojskowych.
W latach 60 XX w znaczną część zabudowań śródmieścia wyburzono i kosztam zabytkowych kamieniczek ocalałych po wojnie wybudowano bloki mieszkalne.
Ocalało kilkanaście waznych obiektów zabytkowych, które zostały odrestaurowane m.in. Dom pod Okrętem, Wieża Kramarska, Baszta Bracka, Kościół Św. Trójcy.
W 1972 roku zakończono rekonstrukcję Rtusza. W 1992r Rada Miasta ustaliła plan rewitalizacji najstarszej części miasta. Odbudowę starych kamieniczek i zabudowy wokół Wieży Kramarskiej zrealizowano wg planów wrocławskiego architekta Janusz Tarantowicza.Dzięki tym planom odbudowy prywatni inestorzy odbudowali kilkadziesiąt kamienic, a dbałość o walory estetyczne i wystrój architektoniczny budowli i otoczenia został uznany za wzorcowy w zakresie rewitalizacji historycznych zespołów miejskich.
Dodane przez admin July 15, 2008 (11:06AM)
Brak komentarzy
Interaktywna Mapa Lubania
Dodaj komentarz
* = wymagane pole